Zaciskasz zęby w nocy lub w ciągu dnia? Sprawdź, skąd bierze się bruksizm i co można z nim zrobić
Budzisz się rano i czujesz, że Twoja szczęka jest zmęczona, jakby przez całą noc intensywnie pracowała? A może dopiero pod koniec dnia zauważasz napięcie w policzkach, ból skroni albo trudność z rozluźnieniem żuchwy?
Czasami przyczyna może być prostsza, niż myślisz. Możliwe, że nieświadomie zaciskasz zęby.
Takie zachowanie nazywamy bruksizmem. I choć wiele osób kojarzy je wyłącznie ze zgrzytaniem zębami podczas snu, bruksizm może występować również w ciągu dnia.
Co to jest bruksizm i jak go rozpoznać?
Bruksizm to powtarzająca się lub utrzymująca aktywność mięśni żucia. Może polegać na zaciskaniu zębów, zgrzytaniu nimi albo napinaniu i usztywnianiu żuchwy, nawet gdy zęby się ze sobą nie stykają.
Nie zawsze towarzyszy mu ból. U niektórych osób nie powoduje zauważalnych problemów, u innych może wiązać się z przeciążeniem mięśni, dolegliwościami w okolicy szczęki lub uszkodzeniami zębów.
Warto zwrócić uwagę na takie objawy jak:
uczucie zmęczenia szczęki po przebudzeniu;
ból lub napięcie mięśni policzków i skroni;
nieświadome zaciskanie zębów podczas pracy;
ból podczas żucia lub szerokiego otwierania ust;
zgrzytanie zębami zauważane przez partnera;
ścieranie lub uszkodzenia zębów, które mogą współwystępować z bruksizmem.
Pamiętaj jednak, że żaden pojedynczy objaw nie potwierdza samodzielnie bruksizmu. Podobne dolegliwości mogą pojawiać się również z innych przyczyn.
Dlaczego zaciskasz zęby, nawet o tym nie wiedząc?
Zastanów się, co dzieje się z Twoją szczęką, kiedy intensywnie pracujesz przy komputerze, prowadzisz samochód albo próbujesz zdążyć z ważnym zadaniem.
Czy Twoje zęby są wtedy zaciśnięte? A może mocno napinasz żuchwę?
U wielu osób takie zachowania odbywają się zupełnie automatycznie.
Bruksizm dzienny może mieć związek ze stresem, emocjami, koncentracją i utrwalonymi nawykami.
Nieco inaczej wygląda bruksizm nocny. Jest związany z aktywnością mięśni podczas snu i może współwystępować między innymi ze zmianami pobudzenia w czasie snu, stresem czy działaniem niektórych substancji i leków.
Dlatego nie można powiedzieć, że każdy bruksizm jest po prostu skutkiem stresu.
Dlaczego możesz nie zauważać, że zaciskasz zęby? Ekspert odpowiada.
Fizjoterapeutka stomatologiczna Izabela Kurenda zauważa:
Z mojego doświadczenia w gabinecie wynika, że wielu pacjentów jest zaskoczonych, kiedy zaczynamy rozmawiać o zaciskaniu zębów w ciągu dnia. Często są przekonani, że w ogóle tego nie robią.
Dopiero kiedy proszę ich, żeby przez kilka dni zwracali uwagę na to, co dzieje się z ich szczęką podczas pracy, prowadzenia samochodu czy odpoczynku, zaczynają zauważać, jak często nieświadomie napinają mięśnie żucia.
Co ciekawe, nie chodzi wyłącznie o zaciskanie zębów.
Podczas wywiadu zwracam uwagę również na takie nawyki jak nagryzanie policzków i warg, obgryzanie skórek czy częste żucie gumy. Pacjenci nie zawsze zdają sobie sprawę, że te pozornie niewinne zachowania mogą dodatkowo obciążać mięśnie żucia.
Niektórzy zauważają, że żucie gumy na chwilę przynosi im ulgę, bo mają wrażenie, że szczęka się rozluźnia. Jednak po krótkim czasie napięcie wraca.
Dlatego podczas fizjoterapii stomatologicznej skupiamy się nie tylko na zmniejszeniu bólu i napięcia mięśni, ale również na rozpoznawaniu codziennych nawyków, które mogą podtrzymywać dolegliwości. - komentuje mgr fizjoterapii prowadząca gabinet REHADENTAL w Gdańsku
Czy od zaciskania zębów może boleć głowa?
Tak. Jednym z możliwych skutków przeciążenia mięśni żucia jest ból w okolicy skroni.
To właśnie tam znajdują się mięśnie skroniowe, które uczestniczą w unoszeniu żuchwy. Kiedy mocno zaciskasz zęby, również one się napinają.
Jeżeli dochodzi do przeciążenia tych mięśni, możesz odczuwać ból lub tkliwość. U części pacjentów dolegliwości przypominają ból głowy.
Nie oznacza to jednak, że każdy ból skroni wynika z bruksizmu. Warto ustalić jego rzeczywistą przyczynę, szczególnie gdy dolegliwości są częste.
Czy bruksizm można wyleczyć?
To zależy od jego rodzaju i konsekwencji.
W przypadku bruksizmu dziennego ważnym elementem postępowania jest rozpoznawanie momentów, w których niepotrzebnie zaciskasz zęby lub napinasz żuchwę.
Pomocna może być stopniowa zmiana nawyków, praca nad świadomością napięcia mięśniowego oraz odpowiednio dobrane ćwiczenia.
Bruksizm nocny jest trudniejszy do kontrolowania, ponieważ występuje podczas snu. Nie istnieje jedna skuteczna metoda, która gwarantuje całkowite wyeliminowanie tego zachowania.
Jeżeli dochodzi do uszkodzeń zębów, stomatolog może zalecić szynę ochronną. Warto jednak wiedzieć, że szyna ma przede wszystkim chronić zęby, a niekoniecznie zatrzymywać samą aktywność mięśni.
Jak fizjoterapia stomatologiczna pomaga przy bruksizmie?
Jeśli zaciskaniu zębów towarzyszy ból szczęki, napięcie mięśni lub ograniczenie ruchomości żuchwy, fizjoterapia stomatologiczna może być pomocna.
Podczas pierwszej wizyty sprawdzamy, jak pracują mięśnie żucia, czy występuje bolesność, jak porusza się żuchwa i które codzienne zachowania mogą nasilać dolegliwości.
W zależności od wyniku badania terapia może obejmować techniki manualne, ćwiczenia, naukę rozluźniania nadmiernie napiętych mięśni oraz pracę nad nawykami związanymi z bruksizmem dziennym.
Ważne jest również to, co robisz poza gabinetem. Nawet dobrze dobrana terapia nie zastąpi stopniowej zmiany zachowań, które codziennie przeciążają mięśnie.
Do kogo udać się z bruksizmem?
Jeżeli zauważasz ścieranie zębów, pęknięcia szkliwa lub nadwrażliwość, zacznij od konsultacji stomatologicznej.
Jeśli dominują ból szczęki, napięcie mięśni, dolegliwości w okolicy skroni lub trudności z otwieraniem ust, warto rozważyć również fizjoterapię stomatologiczną.
Czasami najlepszym rozwiązaniem jest współpraca kilku specjalistów, ponieważ bruksizm może mieć różne przyczyny i konsekwencje.
Fizjoterapia stomatologiczna w Gdańsku – REHADENTAL
Jeśli zauważasz, że często zaciskasz zęby i odczuwasz napięcie szczęki, warto sprawdzić, czy mięśnie żucia nie są przeciążone.
W gabinecie REHADENTAL w Gdańsku zajmujemy się fizjoterapią stomatologiczną, w tym dolegliwościami mięśniowymi związanymi z bruksizmem. Przyjmujemy pacjentów na Zaspie i Chełmie.
Podczas konsultacji ocenimy Twoje dolegliwości i ustalimy, jakie postępowanie może być pomocne. Artykuły naukowe:
Verhoeff M.C. i wsp. (2025). Updating the Bruxism Definitions: Report of an International Consensus Meeting. Journal of Oral Rehabilitation. DOI: 10.1111/joor.13985
Lobbezoo F. i wsp. (2018). International consensus on the assessment of bruxism: Report of a work in progress. Journal of Oral Rehabilitation, 45, 837–844. DOI: 10.1111/joor.12663
Management of awake bruxism: a systematic review. (2026). BMC Oral Health. Pełny tekst
Yao L. i wsp. (2023). Management of chronic pain secondary to temporomandibular disorders: a systematic review and network meta-analysis of randomised trials. BMJ, 383, e076226. DOI: 10.1136/bmj-2023-076226
Autor: mgr Izabela Kurenda
Fizjoterapeutka, REHADENTAL – fizjoterapia stomatologiczna, Gdańsk.
Komentarze